դէմ

Old Armenian

Etymology

An Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫅𐫏𐫖‎ (dym /dēm/), Middle Persian 𐫅𐫏𐫖‎ (dym /dēm/), Persian دیم‎ (dim), Baluchi دیم‎ (dem), Gurani دیم‎ (dīm, “face”), Central Kurdish دیو‎ (dîw, “side, face, surface”), Avestan 𐬛𐬀𐬉𐬨𐬀𐬥‎ (daēman, “eye, look, sight”).

Noun

դէմ • (dēm)

  1. face; front, face (of an object); person; appearance; sight; manner, fashion, form; regard, consideration
    դեղնեալ/այլագունեալ դէմք ― dełneal/aylaguneal dēmkʿ ― pale countenance
    առոյգ դէմք ― aṙoyg dēmkʿ ― florid countenance
    տխուր դէմք ― txur dēmkʿ ― sad countenance
    զուարթ դէմք ― zuartʿ dēmkʿ ― serene countenance
    խոժոռ դէմք ― xožoṙ dēmkʿ ― severe countenance
    խորշոմ դէմք ― xoršom dēmkʿ ― wrinkled countenance
    մեռելատիպ դէմք ― meṙelatip dēmkʿ ― livid countenance
    այլանդակեալ դէմք ― aylandakeal dēmkʿ ― disfigured countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʿ ― pale countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʿ ― pale countenance
    դէմ դնել ― dēm dnel ― to propose, to purpose, to design
    զդէմ ունել ― zdēm unel ― to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross
    ի դիմի/զդիմի հարկանիլ ― i dimi/zdimi harkanil ― to encounter, to assail, to attack; to strike, to oppose
    դէմ ընդդէմ ― dēm ənddēm ― opposite; directly, diametrically
    դէմ յանդիման ― dēm yandiman ― before, opposite, in presence; publicly, openly, in face
    դէմ ի դէմ, դէմ առ դէմ ― dēm i dēm, dēm aṙ dēm ― face to face, man to man
    ի դիմի ― i dimi ― before, opposite to
    դէմք բայից ― dēmkʿ bayicʿ ― the persons of verbs
    դէմք դերանուանց ― dēmkʿ deranuancʿ ― the persons of pronouns
    ի դիմաց ― i dimacʿ ― in front, before
    ասա՛ նմա ի դիմաց իմոց ― asá nma i dimacʿ imocʿ ― tell him from me
    ի դէմս ածել ― i dēms acel ― to represent, to remonstrate; to reproach, to object
    դիմիւ ելանել ― dimiw elanel ― to run up to one
    յամենայն դէմս ― yamenayn dēms ― thoroughly

Usage notes

Usually used in the plural.

Declension

Derived terms

  • ազատադէմ (azatadēm)
  • այլադէմ (ayladēm)
  • անասնադէմ (anasnadēm)
  • անդէմ (andēm)
  • անդիմադարձ (andimadarj)
  • անդիմահար (andimahar)
  • անդիմաճառելի (andimačaṙeli)
  • անընդդիմաբանելի (anənddimabaneli)
  • անընդդիմադրելի (anənddimadreli)
  • անընդդիմակ (anənddimak)
  • անընդդիմակալ (anənddimakal)
  • անընդդիմակայ (anənddimakay)
  • անընդդիմակաց (anənddimakacʿ)
  • անընդդիմահար (anənddimahar)
  • անընդդիմահարութիւն (anənddimaharutʿiwn)
  • անընդդիմահաւասարութիւն (anənddimahawasarutʿiwn)
  • անընդդիմաճառելի (anənddimačaṙeli)
  • անընդդիմարգել (anənddimargel)
  • ապադէմ (apadēm)
  • առընդդիմացումն (aṙənddimacʿumn)
  • առիւծադէմ (aṙiwcadēm)
  • աստուածընդդէմ (astuacənddēm)
  • արեւադէմ (arewadēm)
  • բազմադէմ (bazmadēm)
  • բազմադիմի (bazmadimi)
  • բազմադիմութիւն (bazmadimutʿiwn)
  • բանընդդէմ (banənddēm)
  • բարեդէմ (baredēm)
  • բացադէմ (bacʿadēm)
  • բացադիմի (bacʿadimi)
  • բիւրադէմ (biwradēm)
  • գազախադէմ (gazaxadēm)
  • գազաղադէմ (gazaładēm)
  • գազանադէմ (gazanadēm)
  • գեղեցկադէմ (gełecʿkadēm)
  • գեղեցկադիմութիւն (gełecʿkadimutʿiwn)
  • գիշերադէմ (gišeradēm)
  • դիմաբանեմ (dimabanem)
  • դիմաբանութիւն (dimabanutʿiwn)
  • դիմաբար (dimabar)
  • դիմագրաւ (dimagraw)
  • դիմագրաւեմ (dimagrawem)
  • դիմագրաւիմ (dimagrawim)
  • դիմագրաւութիւն (dimagrawutʿiwn)
  • դիմադարձ (dimadarj)
  • դիմադարձեմ (dimadarjem)
  • դիմադարձիմ (dimadarjim)
  • դիմադարձութիւն (dimadarjutʿiwn)
  • դիմադրական (dimadrakan)
  • դիմադրեմ (dimadrem)
  • դիմադրութիւն (dimadrutʿiwn)
  • դիմախօսեմ (dimaxōsem)
  • դիմախօսիմ (dimaxōsim)
  • դիմակալ (dimakal)
  • դիմակայ (dimakay)
  • դիմակայիմ (dimakayim)
  • դիմակայութիւն (dimakayutʿiwn)
  • դիմակաց (dimakacʿ)
  • դիմակերպութիւն (dimakerputʿiwn)
  • դիմակցեմ (dimakcʿem)
  • դիմակցիմ (dimakcʿim)
  • դիմակցութիւն (dimakcʿutʿiwn)
  • դիմահար (dimahar)
  • դիմահարիմ (dimaharim)
  • դիմաձայնական (dimajaynakan)
  • դիմաձայնեմ (dimajaynem)
  • դիմամարտ (dimamart)
  • դիմամարտիկ (dimamartik)
  • դիմամարտիմ (dimamartim)
  • դիմամարտութիւն (dimamartutʿiwn)
  • դիմայարակայութիւն (dimayarakayutʿiwn)
  • դիմանամ (dimanam)
  • դիմառ (dimaṙ)
  • դիմառական (dimaṙakan)
  • դիմառնութիւն (dimaṙnutʿiwn)
  • դիմառութիւն (dimaṙutʿiwn)
  • դիմատիպ (dimatip)
  • դիմացու (dimacʿu)
  • դիմացուած (dimacʿuac)
  • դիմաւոր (dimawor)
  • դիմաւորիմ (dimaworim)
  • դիմելութիւն (dimelutʿiwn)
  • դիմեմ (dimem)
  • դիմեցական (dimecʿakan)
  • դիմեցուած (dimecʿuac)
  • դիմեցումն (dimecʿumn)
  • դիմեցուցանեմ (dimecʿucʿanem)
  • դիմիմ (dimim)
  • դիմիւ (dimiw)
  • դիմութիւն (dimutʿiwn)
  • դիմումն (dimumn)
  • դիւադէմ (diwadēm)
  • երկդիմեան (erkdimean)
  • երկդիմի (erkdimi)
  • զուարթադէմ (zuartʿadēm)
  • ընդդէմ (ənddēm)
  • ընդդիմաբաժանեմ (ənddimabažanem)
  • ընդդիմաբախ (ənddimabax)
  • ընդդիմաբախութիւն (ənddimabaxutʿiwn)
  • ընդդիմաբան (ənddimaban)
  • ընդդիմաբանեմ (ənddimabanem)
  • ընդդիմաբանութիւն (ənddimabanutʿiwn)
  • ընդդիմաբար (ənddimabar)
  • ընդդիմագրաւիմ (ənddimagrawim)
  • ընդդիմադարձ (ənddimadarj)
  • ընդդիմադարձիմ (ənddimadarjim)
  • ընդդիմադարձութիւն (ənddimadarjutʿiwn)
  • ընդդիմադարձուցանեմ (ənddimadarjucʿanem)
  • ընդդիմադրաբար (ənddimadrabar)
  • ընդդիմադրեմ (ənddimadrem)
  • ընդդիմադրութիւն (ənddimadrutʿiwn)
  • ընդդիմախօս (ənddimaxōs)
  • ընդդիմախօսեմ (ənddimaxōsem)
  • ընդդիմախօսութիւն (ənddimaxōsutʿiwn)
  • ընդդիմակ (ənddimak)
  • ընդդիմակազմութիւն (ənddimakazmutʿiwn)
  • ընդդիմակալ (ənddimakal)
  • ընդդիմակայ (ənddimakay)
  • ընդդիմակայեմ (ənddimakayem)
  • ընդդիմակայութիւն (ənddimakayutʿiwn)
  • ընդդիմակայումն (ənddimakayumn)
  • ընդդիմական (ənddimakan)
  • ընդդիմակաց (ənddimakacʿ)
  • ընդդիմակացու (ənddimakacʿu)
  • ընդդիմակացութիւն (ənddimakacʿutʿiwn)
  • ընդդիմակից (ənddimakicʿ)
  • ընդդիմակողմն (ənddimakołmn)
  • ընդդիմակռուեմ (ənddimakṙuem)
  • ընդդիմակրութիւն (ənddimakrutʿiwn)
  • ընդդիմակցութիւն (ənddimakcʿutʿiwn)
  • ընդդիմահար (ənddimahar)
  • ընդդիմահարական (ənddimaharakan)
  • ընդդիմահարիմ (ənddimaharim)
  • ընդդիմահարութիւն (ənddimaharutʿiwn)
  • ընդդիմաձայն (ənddimajayn)
  • ընդդիմամարտ (ənddimamart)
  • ընդդիմամարտաբար (ənddimamartabar)
  • ընդդիմամարտական (ənddimamartakan)
  • ընդդիմամարտիկ (ənddimamartik)
  • ընդդիմամարտիմ (ənddimamartim)
  • ընդդիմամարտութիւն (ənddimamartutʿiwn)
  • ընդդիմայարակայ (ənddimayarakay)
  • ընդդիմայարակայութիւն (ənddimayarakayutʿiwn)
  • ընդդիմայարակայումն (ənddimayarakayumn)
  • ընդդիմանամ (ənddimanam)
  • ընդդիմանեցուկ (ənddimanecʿuk)
  • ընդդիմառնութիւն (ənddimaṙnutʿiwn)
  • ընդդիմասաց (ənddimasacʿ)
  • ընդդիմասացութիւն (ənddimasacʿutʿiwn)
  • ընդդիմասովոր (ənddimasovor)
  • ընդդիմատարած (ənddimatarac)
  • ընդդիմատիպ (ənddimatip)
  • ընդդիմացումն (ənddimacʿumn)
  • ընդդիմաւոր (ənddimawor)
  • ընդդիմափառ (ənddimapʿaṙ)
  • ընդդիմաքննութիւն (ənddimakʿnnutʿiwn)
  • ընդդիմող (ənddimoł)
  • ընդդիմոտունք (ənddimotunkʿ)
  • ընդդիմութիւն (ənddimutʿiwn)
  • թախծադէմ (tʿaxcadēm)
  • ժահադիմութիւն (žahadimutʿiwn)
  • ինքնադիմաբար (inkʿnadimabar)
  • լայնադէմ (laynadēm)
  • լծընդդէմ (lcənddēm)
  • խոժոռադէմ (xožoṙadēm)
  • խտրադիմայ (xtradimay)
  • կեղծադէմ (kełcadēm)
  • կնճթադէմ (knčtʿadēm)
  • հակառակադէմ (hakaṙakadēm)
  • հակընդդէմ (hakənddēm)
  • համարձակադէմ (hamarjakadēm)
  • հրադիմական (hradimakan)
  • ձաղադէմ (jaładēm)
  • ձառադէմ (jaṙadēm)
  • մարդադէմ (mardadēm)
  • միադիմի (miadimi)
  • յանկարծադէմ (yankarcadēm)
  • յառաջադէմ (yaṙaǰadēm)
  • յառաջադիմանամ (yaṙaǰadimanam)
  • յառաջադիմեմ (yaṙaǰadimem)
  • յառաջադիմութիւն (yaṙaǰadimutʿiwn)
  • յատկադէմ (yatkadēm)
  • յորդադէմ (yordadēm)
  • նախանձընդդէմ (naxanjənddēm)
  • ներդիմեմ (nerdimem)
  • նոխազադէմ (noxazadēm)
  • չարադէմ (čʿaradēm)
  • չորեքդիմեան (čʿorekʿdimean)
  • չորեքդիմի (čʿorekʿdimi)
  • չքնաղադէմ (čʿkʿnaładēm)
  • սեւադէմ (sewadēm)
  • տարադէմ (taradēm)
  • տարադիմիկ (taradimik)
  • տարադիմութիւն (taradimutʿiwn)
  • քառադէմ (kʿaṙadēm)
  • քառադիմի (kʿaṙadimi)
  • օտարադէմ (ōtaradēm)

Descendants

  • Armenian: դեմ (dem), դեմք (demkʿ), դիմաց (dimacʿ)

References

  • Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “դէմ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “դէմ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
  • Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “դէմ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.