իր
See also: -իր and Appendix:Variations of "ir"
Armenian
Pronunciation
- (Eastern Armenian, standard) IPA(key): [iɾ]
- (Western Armenian, standard) IPA(key): [iɾ]
Audio (file)
Etymology 1
Learned borrowing from Old Armenian իր (ir).
Noun
իր • (ir)
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | իր (ir) | իրեր (irer) | ||
| dative | իրի (iri) | իրերի (ireri) | ||
| ablative | իրից (iricʿ) | իրերից (irericʿ) | ||
| instrumental | իրով (irov) | իրերով (irerov) | ||
| locative | իրում (irum) | իրերում (irerum) | ||
| definite forms | ||||
| nominative | իրը/իրն (irə/irn) | իրերը/իրերն (irerə/irern) | ||
| dative | իրին (irin) | իրերին (irerin) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | իրս (irs) | իրերս (irers) | ||
| dative | իրիս (iris) | իրերիս (ireris) | ||
| ablative | իրիցս (iricʿs) | իրերիցս (irericʿs) | ||
| instrumental | իրովս (irovs) | իրերովս (irerovs) | ||
| locative | իրումս (irums) | իրերումս (irerums) | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | իրդ (ird) | իրերդ (irerd) | ||
| dative | իրիդ (irid) | իրերիդ (irerid) | ||
| ablative | իրիցդ (iricʿd) | իրերիցդ (irericʿd) | ||
| instrumental | իրովդ (irovd) | իրերովդ (irerovd) | ||
| locative | իրումդ (irumd) | իրերումդ (irerumd) | ||
Derived terms
- իրադարձություն (iradarjutʿyun)
- իրապաշտ (irapašt)
- իրավիճակ (iravičak)
- իրատես (irates)
Etymology 2
From Old Armenian իւր (iwr).
Alternative forms
- յուր (yur) – dated
- իրա (ira) – colloquial
Pronoun
իր • (ir)
Usage notes
The possessive pronoun իր is used if the attributive possessive pronoun of the third person singular refers to the subject of the sentence. If it refers to another person, the regular third person pronoun նրա (nra) is used instead. For example, Արմենը կարդաց իր գիրքը means "Armen read his (own) book," while Արմենը կարդաց նրա գիրքը means "Armen read his (i.e., some other person's) book." The same rule applies for the corresponding plural forms իրենց (irencʿ) and նրանց (nrancʿ).
References
- Dum-Tragut, Jasmine (2009) Armenian: Modern Eastern Armenian (London Oriental and African Language Library; 14), Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, pages 112-113
Old Armenian
Etymology
From Parthian 𐫙𐫏𐫡 (ʿyr /īr/, “thing, matter”).[1][2] Older sources, not knowing about the Iranian word, derived իր (ir) from the pronoun ի- (i-), from Proto-Indo-European *kʷís, for the suffix comparing որ (or) beside ո (o).[3][4][5] Because the Iranian is etymologically unexplained, Olsen allows the possibility that for once the loan went in the opposite direction, i.e. that the Iranian word is borrowed from Armenian.[6]
Noun
իր • (ir)
- thing, matter, affair
- յիր արկանել ― yir arkanel ― to use, to wear; to put in execution
- ոչ կարիմ առնել իրս ինչ ― očʿ karim aṙnel irs inčʿ ― I can do nothing
- իրք առն յառաջադէմ յաջողէին ― irkʿ aṙn yaṙaǰadēm yaǰołēin ― this man's affairs prospered
- այր հմուտ իրաց պատերազմի ― ayr hmut iracʿ paterazmi ― a man experienced in warfare
- կարեւոր իր ― karewor ir ― an important affair
- իրք աշխարհին ― irkʿ ašxarhin ― public business
- իրաց իրաց ― iracʿ iracʿ ― of various, or many things
- յիրս յիրս ― yirs yirs ― in various matters
- իրօք ― irōkʿ ― by deeds; really, effectively
- ամենայն իրօք ― amenayn irōkʿ ― in any way, or manner, at all events
- սմին, դմին, նմին իրի ― smin, dmin, nmin iri ― for this, therefore, for this, that reason
- բարւոք ընթանան իրք ― barwokʿ əntʿanan irkʿ ― affairs are thriving, business is prosperous
- ընդ բան եւ ընդ իր է մեծ ինչ խտիր ― ənd ban ew ənd ir ē mec inčʿ xtir ― saying and doing are two things
- նմին աղագաւ, նմին իրի ― nmin ałagaw, nmin iri ― for which reason, therefore, wherefore, on that account; consequently
Declension
Derived terms
References
- Benveniste, Émile (1957–1958), “Mots d’emprunt iraniens en arménien”, in Bulletin de la Société de Linguistique de Paris (in French), volume 53, page 57
- Benveniste, Émile (1964), “Éléments parthes en arménien”, in Revue des Études Arméniennes. Nouvelle série (in French), volume 1, pages 11–12
- Petermann, Julius Heinrich (1837) Grammatica linguae armenicae (in Latin), Berlin: Eichler, page 179
- Pedersen, Holger (1906), “Armenisch und die Nachbarsprachen”, in Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete der Indogermanischen Sprachen (in German), volume 39, issue 3, page 478
- Ačaṙean, Hračʿeay (1973), “իր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), volume II, 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press, page 250
- Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, pages 883–884
Further reading
- Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “իր”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “իր”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.