ողջ
Armenian
Etymology
From Old Armenian ողջ (ołǰ).
Pronunciation
- (Eastern Armenian, standard) IPA(key): [vɔχt͡ʃʰ]
- (Western Armenian, standard) IPA(key): [vɔχt͡ʃʰ]
Declension
i-type, inanimate (Eastern Armenian)
| singular | plural | |||
|---|---|---|---|---|
| nominative | ողջ (ołǰ) | ողջեր (ołǰer) | ||
| dative | ողջի (ołǰi) | ողջերի (ołǰeri) | ||
| ablative | ողջից (ołǰicʿ) | ողջերից (ołǰericʿ) | ||
| instrumental | ողջով (ołǰov) | ողջերով (ołǰerov) | ||
| locative | ողջում (ołǰum) | ողջերում (ołǰerum) | ||
| definite forms | ||||
| nominative | ողջը/ողջն (ołǰə/ołǰn) | ողջերը/ողջերն (ołǰerə/ołǰern) | ||
| dative | ողջին (ołǰin) | ողջերին (ołǰerin) | ||
| 1st person possessive forms (my) | ||||
| nominative | ողջս (ołǰs) | ողջերս (ołǰers) | ||
| dative | ողջիս (ołǰis) | ողջերիս (ołǰeris) | ||
| ablative | ողջիցս (ołǰicʿs) | ողջերիցս (ołǰericʿs) | ||
| instrumental | ողջովս (ołǰovs) | ողջերովս (ołǰerovs) | ||
| locative | ողջումս (ołǰums) | ողջերումս (ołǰerums) | ||
| 2nd person possessive forms (your) | ||||
| nominative | ողջդ (ołǰd) | ողջերդ (ołǰerd) | ||
| dative | ողջիդ (ołǰid) | ողջերիդ (ołǰerid) | ||
| ablative | ողջիցդ (ołǰicʿd) | ողջերիցդ (ołǰericʿd) | ||
| instrumental | ողջովդ (ołǰovd) | ողջերովդ (ołǰerovd) | ||
| locative | ողջումդ (ołǰumd) | ողջերումդ (ołǰerumd) | ||
Old Armenian
Etymology
From Proto-Indo-European *h₂olyo-. Cognates include Old Irish uile and Welsh holl.
Alternatively, from Proto-Indo-European *solw-yo-, from, *solh₂- (“whole”).
A contamination of both is possible.
For the semantic correspondence “being alive” : “wholeness” compare Turkish sağ (“alive; whole”).
Urartian 𒌌𒄖(𒌑)𒊺 (ul-gu-ú-še or ul-gu-še /ulguše/, “health, well-being, the being alive”) may be borrowed from Proto-Armenian.
Adjective
ողջ • (ołǰ)
- alive, living; sound, safe
- ողջ ողջ ― ołǰ ołǰ ― alive, all alive
- ողջ եկիր ― ołǰ ekir ― welcome! you are welcome
- ո՛ղջ լեր/եր ― ółǰ ler/er ― keep yourself hearty; God speed you, good bye!
- ո՛ղջ լեր Վարդապետ ― ółǰ ler Vardapet ― hail Master!
- ո՛ղջ լեր Թագուհի ― ółǰ ler Tʿaguhi ― Salve Regina! hail Mary!
- ո՛ղջ երթ ― ółǰ ertʿ ― go in peace, adieu, farewell
- ողջ մնասցեն ― ołǰ mnascʿen ― let them go to the devil
- ողջ մնա՛ ― ołǰ mná ― adieu, take care of yourself, my kind wishes
- complete, entire, integral, whole; wholesome; uninterrupted
- ողջ ողջ ― ołǰ ołǰ ― altogether
- ողջ բովանդակ ― ołǰ bovandak ― wholly, entirely
Declension
o-type
| singular | plural | ||
|---|---|---|---|
| nominative | ողջ (ołǰ) | ողջք (ołǰkʿ) | |
| genitive | ողջոյ (ołǰoy) | ողջոց (ołǰocʿ) | |
| dative | ողջոյ (ołǰoy) | ողջոց (ołǰocʿ) | |
| accusative | ողջ (ołǰ) | ողջս (ołǰs) | |
| ablative | ողջոյ (ołǰoy) | ողջոց (ołǰocʿ) | |
| instrumental | ողջով (ołǰov) | ողջովք (ołǰovkʿ) | |
| locative | ողջ (ołǰ) | ողջս (ołǰs) | |
| according to Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui the singular genitive can be ողջի (ołǰi) and the plural genitive ողջաց (ołǰacʿ) | |||
Derived terms
- ամբողջ (ambołǰ)
- անողջախոհ (anołǰaxoh)
- անողջանալի (anołǰanali)
- անողջոյն (anołǰoyn)
- առողջ (aṙołǰ)
- բղջախոհ (błǰaxoh)
- նախողջոյնք (naxołǰoynkʿ)
- ողջաբանութիւն (ołǰabanutʿiwn)
- ողջաբար (ołǰabar)
- ողջաբերեմ (ołǰaberem)
- ողջագոյն (ołǰagoyn)
- ողջագուրանք (ołǰagurankʿ)
- ողջագուրեմ (ołǰagurem)
- ողջախոհ (ołǰaxoh)
- ողջախոհաբար (ołǰaxohabar)
- ողջախոհագոյն (ołǰaxohagoyn)
- ողջախոհանամ (ołǰaxohanam)
- ողջախոհապէս (ołǰaxohapēs)
- ողջախոհարան (ołǰaxoharan)
- ողջախոհացուցանեմ (ołǰaxohacʿucʿanem)
- ողջախոհացուցիչ (ołǰaxohacʿucʿičʿ)
- ողջախոհեմ (ołǰaxohem)
- ողջախոհեցուցանեմ (ołǰaxohecʿucʿanem)
- ողջախոհիմ (ołǰaxohim)
- ողջախոհութիւն (ołǰaxohutʿiwn)
- ողջախորհ (ołǰaxorh)
- ողջախորհուրդ (ołǰaxorhurd)
- ողջական (ołǰakan)
- ողջակէզ (ołǰakēz)
- ողջակիզաբար (ołǰakizabar)
- ողջակիզեմ (ołǰakizem)
- ողջակիզութիւն (ołǰakizutʿiwn)
- ողջակիզումն (ołǰakizumn)
- ողջահաւատ (ołǰahawat)
- ողջամբ (ołǰamb)
- ողջամիտ (ołǰamit)
- ողջամտութիւն (ołǰamtutʿiwn)
- ողջանամ (ołǰanam)
- ողջանդամ (ołǰandam)
- ողջանդամութիւն (ołǰandamutʿiwn)
- ողջանման (ołǰanman)
- ողջապէս (ołǰapēs)
- ողջացուցանեմ (ołǰacʿucʿanem)
- ողջացուցիչ (ołǰacʿucʿičʿ)
- ողջէգալ (ołǰēgal)
- ողջընծայ (ołǰəncay)
- ողջիկ (ołǰik)
- ողջմտութիւն (ołǰmtutʿiwn)
- ողջնութիւն (ołǰnutʿiwn)
- ողջոյն (ołǰoyn)
- ողջութիւն (ołǰutʿiwn)
- ողջունաբեր (ołǰunaber)
- ողջունալի (ołǰunali)
- ողջունական (ołǰunakan)
- ողջունապատում (ołǰunapatum)
- ողջունապէս (ołǰunapēs)
- ողջունարան (ołǰunaran)
- ողջունացոյց (ołǰunacʿoycʿ)
- ողջունաւանդ (ołǰunawand)
- ողջունեմ (ołǰunem)
- քաջողջ (kʿaǰołǰ)
- քաջողջական (kʿaǰołǰakan)
- քաջողջանամ (kʿaǰołǰanam)
- քաջողջութիւն (kʿaǰołǰutʿiwn)
Descendants
- Armenian: ողջ (ołǰ)
References
- Ačaṙean, Hračʿeay (1971–1979), “ողջ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
- Awetikʿean, G.; Siwrmēlean, X.; Awgerean, M. (1836–1837), “ողջ”, in Nor baṙgirkʿ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
- Fortson, Benjamin W. (2010) Indo-European Language and Culture: An Introduction, second edition, Oxford: Blackwell, page 386
- Godel, Robert (1975) An introduction to the study of classical Armenian, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, page 81
- J̌ahukyan, Geworg (2010), “ողջ”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik
- Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden, Boston: Brill, page 531
- Petrosean, H. Matatʿeay V. (1879), “ողջ”, in Nor Baṙagirkʿ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.