ऋणोति

Sanskrit

Alternative scripts

ᬋᬡᭀᬢᬶ (Balinese script)
ঋণোতি (Assamese script)
ঋণোতি (Bengali script)
𑰆𑰜𑰺𑰝𑰰 (Bhaiksuki script)
𑀋𑀡𑁄𑀢𑀺 (Brahmi script)
𑌋𑌣𑍋𑌤𑌿 (Grantha script)
ઋણોતિ (Gujarati script)
ਰਣੋਤਿ (Gurmukhi script)
ꦉꦟꦺꦴꦠꦶ (Javanese script)
ឫណោតិ (Khmer script)
ಋಣೋತಿ (Kannada script)
ຣິໂຓຕິ (Lao script)
ഋണോതി (Malayalam script)
𑘆𑘜𑘻𑘝𑘱 (Modi script)
ᠷᢈᢏᠣᠸᠠᢐᢈ (Mongolian script)
ᡵᡳᢏᠣᢠᡳ (Manchu script)
ၒဏောတိ (Burmese script)
𑦦𑦼𑧜𑦽𑧒 (Nandinagari script)
𑐆𑐞𑑀𑐟𑐶 (Newa script)
ଋଣୋତି (Oriya script)
ꢈꢠꣂꢡꢶ (Saurashtra script)
𑆉𑆟𑆾𑆠𑆴 (Sharada script)
𑖆𑖜𑖺𑖝𑖰 (Siddham script)
ඍණෝති (Sinhalese script)
ఋణోతి (Telugu script)
ฤโณติ (Thai script)
རྀ་ཎོ་ཏི (Tibetan script)
𑒇𑒝𑒼𑒞𑒱 (Tirhuta script)

Etymology

From Proto-Indo-Aryan *Hr̥náwti, from Proto-Indo-Iranian *Hr̥náwti, from Proto-Indo-European *h₃r̥-néw-ti, from *h₃er- (“to move, rise, spring”).

Cognate with Hittite 𒅈𒉡𒍖𒍣 (ar-nu-uz-zi), Old Armenian յառնեմ (yaṙnem), Ancient Greek ὄρνῡμῐ (órnūmi), Avestan 𐬟𐬭𐬇𐬭𐬆𐬥𐬎𐬎𐬀𐬌𐬧𐬙𐬌‎ (frə̄rənuuaⁱṇti), Proto-Slavic *rinǫti, English run.

Pronunciation

(Vedic) IPA^(key): /r̩.ɳɐ́w.ti/
(Classical) IPA^(key): /r̩ˈɳoː.t̪i/

Verb

ऋणोति • (ṛṇóti) (root ऋ, class 5, type P)

to go, move
to rise, tend upwards

Conjugation

Forms of Sanskrit verbs are numerous and complicated. The following conjugation shows only a subset of all forms and should be treated as a guide.

Nonfinite Forms: अर्तुम् (ártum)
	Undeclinable
Infinitive	अर्तुम् ártum
Gerund	ऋत्वा ṛtvā́
	Participles
Masculine/Neuter Gerundive	अर्य / अर्तव्य / अरणीय árya / artavya / araṇīya
Feminine Gerundive	अर्या / अर्तव्या / अरणीया áryā / artavyā / araṇīyā
Masculine/Neuter Past Passive Participle	ऋत ṛtá
Feminine Past Passive Participle	ऋता ṛtā́
Masculine/Neuter Past Active Participle	ऋतवत् ṛtávat
Feminine Past Active Participle	ऋतवती ṛtávatī

Present: ऋणोति (ṛṇóti), ऋणुते (ṛṇuté), अर्यते (aryáte)
	Active			Middle			Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	ऋणोति ṛṇóti	ऋणुतः ṛṇutáḥ	ऋण्वन्ति ṛṇvánti	ऋणुते ṛṇuté	ऋण्वाते ṛṇvā́te	ऋण्वते ṛṇváte	अर्यते aryáte	अर्येते aryéte	अर्यन्ते aryánte
Second	ऋणोषि ṛṇóṣi	ऋणुथः ṛṇutháḥ	ऋणुथ ṛṇuthá	ऋणुषे ṛṇuṣé	ऋण्वाथे ṛṇvā́the	ऋणुध्वे ṛṇudhvé	अर्यसे aryáse	अर्येथे aryéthe	अर्यध्वे aryádhve
First	ऋणोमि ṛṇómi	ऋणुवः ṛṇuváḥ	ऋणुमः ṛṇumáḥ	ऋण्वे ṛṇvé	ऋणुवहे ṛṇuváhe	ऋणुमहे ṛṇumáhe	अर्ये aryé	अर्यावहे aryā́vahe	अर्यामहे aryā́mahe
Imperative
Third	ऋणुतु / ऋणुतात् ṛṇutú / ṛṇutā́t	ऋणुताम् ṛṇutā́m	ऋण्वन्तु ṛṇvántu	ऋणुताम् ṛṇutā́m	ऋण्वाताम् ṛṇvā́tām	ऋण्वताम् ṛṇvátām	अर्यताम् aryátām	अर्येताम् aryétām	अर्यन्तम् aryántam
Second	ऋणुधि / ऋणुतात् ṛṇudhí / ṛṇutā́t	ऋणुतम् ṛṇutám	ऋणुत ṛṇutá	ऋणुष्व ṛṇuṣvá	ऋण्वाथाम् ṛṇvā́thām	ऋणुध्वम् ṛṇudhvám	अर्यस्व aryásva	अर्येथाम् aryéthām	अर्यध्वम् aryádhvam
First	ऋणवानि ṛṇávāni	ऋणवाव ṛṇávāva	ऋणवाम ṛṇávāma	ऋणवै ṛṇávai	ऋणवावहै ṛṇávāvahai	ऋणवामहै ṛṇávāmahai	अर्यै aryaí	अर्यावहै aryā́vahai	अर्यामहै aryā́mahai
Optative/Potential
Third	ऋणुयात् ṛṇuyā́t	ऋणुयाताम् ṛṇuyā́tām	ऋणुयुः ṛṇuyúḥ	ऋण्वीत ṛṇvītá	ऋण्वीयाताम् ṛṇvīyā́tām	ऋण्वीरन् ṛṇvīrán	अर्येत aryéta	अर्येयाताम् aryéyātām	अर्येरन् aryéran
Second	ऋणुयाः ṛṇuyā́ḥ	ऋणुयातम् ṛṇuyā́tam	ऋणुयात ṛṇuyā́ta	ऋण्वीथाः ṛṇvīthā́ḥ	ऋण्वीयाथाम् ṛṇvīyā́thām	ऋण्वीध्वम् ṛṇvīdhvám	अर्येथाः aryéthāḥ	अर्येयाथाम् aryéyāthām	अर्येध्वम् aryédhvam
First	ऋणुयाम् ṛṇuyā́m	ऋणुयाव ṛṇuyā́va	ऋणुयाम ṛṇuyā́ma	ऋण्वीय ṛṇvīyá	ऋण्वीवहि ṛṇvīváhi	ऋण्वीमहि ṛṇvīmáhi	अर्येय aryéya	अर्येवहि aryévahi	अर्येमहि aryémahi
Participles
	ऋण्वत् ṛṇvát			ऋण्वान ṛṇvā́na			अर्यमाण aryámāṇa

Imperfect: आर्णोत् (ā́rṇot), आर्णुत (ā́rṇuta), आर्यत (ā́ryata)
	Active			Middle			Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	आर्णोत् ā́rṇot	आर्णुताम् ā́rṇutām	आर्ण्वन् ā́rṇvan	आर्णुत ā́rṇuta	आर्ण्वाताम् ā́rṇvātām	आर्ण्वताम् ā́rṇvatām	आर्यत ā́ryata	आर्येताम् ā́ryetām	आर्यन्त ā́ryanta
Second	आर्णोः ā́rṇoḥ	आर्णुतम् ā́rṇutam	आर्णुत ā́rṇuta	आर्णुथाः ā́rṇuthāḥ	आर्ण्वाथाम् ā́rṇvāthām	आर्णुध्वम् ā́rṇudhvam	आर्यथाः ā́ryathāḥ	आर्येथाम् ā́ryethām	आर्यध्वम् ā́ryadhvam
First	आर्णवम् ā́rṇavam	आर्णुव ā́rṇuva	आर्णुम ā́rṇuma	आर्ण्वि ā́rṇvi	आर्णुवहि ā́rṇuvahi	आर्णुमहि ā́rṇumahi	आर्ये ā́rye	आर्यावहि ā́ryāvahi	आर्यामहि ā́ryāmahi

Future: अरिष्यति (ariṣyáti), अरिष्यते (ariṣyáte)
	Active			Middle/Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Simple Indicative
Third	अरिष्यति ariṣyáti	अरिष्यतः ariṣyátaḥ	अरिष्यन्ति ariṣyánti	अरिष्यते ariṣyáte	अरिष्येते ariṣyéte	अरिष्यन्ते ariṣyánte
Second	अरिष्यसि ariṣyási	अरिष्यथः ariṣyáthaḥ	अरिष्यथ ariṣyátha	अरिष्यसे ariṣyáse	अरिष्येथे ariṣyéthe	अरिष्यध्वे ariṣyádhve
First	अरिष्यामि ariṣyā́mi	अरिष्यावः ariṣyā́vaḥ	अरिष्यामः ariṣyā́maḥ	अरिष्ये ariṣyé	अरिष्यावहे ariṣyā́vahe	अरिष्यामहे ariṣyā́mahe
Periphrastic Indicative
Third	अर्ता artā́	अर्तारौ artā́rau	अर्तारः artā́raḥ	अर्ता artā́	अर्तारौ artā́rau	अर्तारः artā́raḥ
Second	अर्तासि artā́si	अर्तास्थः artā́sthaḥ	अर्तास्थ artā́stha	अर्तासे artā́se	अर्तासाथे artā́sāthe	अर्ताध्वे artā́dhve
First	अर्तास्मि artā́smi	अर्तास्वः artā́svaḥ	अर्तास्मः artā́smaḥ	अर्ताहे artā́he	अर्तास्वहे artā́svahe	अर्तास्महे artā́smahe
Participles
	अरिष्यत् ariṣyát			अरिष्याण ariṣyā́ṇa

Conditional: आरिष्यत् (ā́riṣyat), आरिष्यत (ā́riṣyata)
	Active			Middle/Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	आरिष्यत् ā́riṣyat	आरिष्यताम् ā́riṣyatām	आरिष्यन् ā́riṣyan	आरिष्यत ā́riṣyata	आरिष्येताम् ā́riṣyetām	आरिष्यन्त ā́riṣyanta
Second	आरिष्यः ā́riṣyaḥ	आरिष्यतम् ā́riṣyatam	आरिष्यत ā́riṣyata	आरिष्यथाः ā́riṣyathāḥ	आरिष्येथाम् ā́riṣyethām	आरिष्यध्वम् ā́riṣyadhvam
First	आरिष्यम् ā́riṣyam	आरिष्याव ā́riṣyāva	आरिष्याम ā́riṣyāma	आरिष्ये ā́riṣye	आरिष्यावहि ā́riṣyāvahi	आरिष्यामहि ā́riṣyāmahi

Aorist: आर्षीत् (ā́rṣīt), आर्ष्ट (ā́rṣṭa)
	Active			Middle/Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	आर्षीत् ā́rṣīt	आर्ष्टाम् ā́rṣṭām	आर्षुः ā́rṣuḥ	आर्ष्ट ā́rṣṭa	आर्षाताम् ā́rṣātām	आर्षत ā́rṣata
Second	आर्षीः ā́rṣīḥ	आर्ष्टम् ā́rṣṭam	आर्ष्ट ā́rṣṭa	आर्ष्ठाः ā́rṣṭhāḥ	आर्षाथाम् ā́rṣāthām	आर्ध्वम् ā́rdhvam
First	आर्षम् ā́rṣam	आर्ष्व ā́rṣva	आर्ष्म ā́rṣma	आर्षि ā́rṣi	आर्ष्वहि ā́rṣvahi	आर्ष्महि ā́rṣmahi

Benedictive/Precative: अर्यात् (aryā́t), आरिषीष्ट (āriṣīṣṭá)
	Active			Middle/Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Optative/Potential
Third	अर्यात् aryā́t	अर्यास्ताम् aryā́stām	अर्यासुः aryā́suḥ	आरिषीष्ट āriṣīṣṭá	आरिषीयास्ताम् āriṣīyā́stām	आरिषीरन् āriṣīrán
Second	अर्याः aryā́ḥ	अर्यास्तम् aryā́stam	अर्यास्त aryā́sta	आरिषीष्ठाः āriṣīṣṭhā́ḥ	आरिषीयास्थाम् āriṣīyā́sthām	आरिषीध्वम् āriṣīdhvám
First	अर्यासम् aryā́sam	अर्यास्व aryā́sva	अर्यास्म aryā́sma	आरिषीय āriṣīyá	आरिषीवहि āriṣīváhi	आरिषीमहि āriṣīmáhi

Perfect: आर (ā́ra), आरे (āré)
	Active			Middle/Passive
	Singular	Dual	Plural	Singular	Dual	Plural
Indicative
Third	आर ā́ra	आरतुः ārátuḥ	आरुः ārúḥ	आरे āré	आराते ārā́te	आरिरे āriré
Second	आरिथ ā́ritha	आरथुः āráthuḥ	आर ārá	आरिषे āriṣé	आराथे ārā́the	आरिध्वे āridhvé
First	आर ā́ra	आरिव ārivá	आरिम ārimá	आरे āré	आरिवहे āriváhe	आरिमाहे ārimā́he
Participles
	आरिवांस् ārivā́ṃs			आराण ārāṇá

Derived terms

ऋति (ṛti)

Related terms

ऋच्छति (ṛccháti)
इयर्ति (íyarti, iyárti)

This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.